سعید صمدی، دبیر انجمن زغالسنگ گفت: منابع مختلف انرژی ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند و هر تحول در یک منبع میتواند بر سایر منابع نیز اثر بگذارد. درحالحاضر حدود ۳۵درصد انرژی جهان از زغالسنگ تامین میشود که بخش عمده مصرف آن برای تولید برق، فولاد، سیمان و برخی صنایع دیگر استفاده میشود. وی افزود: یکی از مهمترین مزیتهای زغالسنگ نسبتبه گاز طبیعی قابلیت ذخیرهسازی آن است. گاز طبیعی بهسادگی قابل ذخیره نیست و حتی ذخیرهسازی LNG نیز نیازمند زیرساخت پیچیده و هزینه بالاست درحالیکه ذخیرهسازی زغالسنگ دشواری کمتری دارد و حتی میتوان مصرف یکسال یک کشور را ذخیره کرد.
زغالسنگ؛ ارزانتر از گاز
دبیر انجمن زغالسنگ ادامه داد: زغالسنگ از نظر هزینه انرژی نیز نسبتبه بسیاری از منابع دیگر مزیت دارد. اگر قیمت انرژی را برمبنای کیلوکالری مقایسه کنیم هزینه انرژی حاصل از زغالسنگ معمولا حدود نصف و در برخی موارد حتی یکسوم گاز است. همین موضوع یکی از دلایلی است که باعث شده بسیاری از کشورها هنوز از زغالسنگ بهعنوان منبع اصلی انرژی فاصله نگیرند.
وی اظهار کرد: علاوه بر این فناوریهای جدید نیز بخشی از مشکلات زیستمحیطی زغالسنگ را کاهش دادند. امروز روشهایی برای تولید گاز از زغالسنگ، کاهش مواد فرار و استفاده از محصولات جانبی مانند قطران وجود دارد که میتواند میزان آلایندگی را نسبتبه روشهای سنتی کاهش دهد.
بحران نفت و گاز تقاضای زغالسنگ را بالا برد
صمدی با اشاره بهتحولات اخیر بازار انرژی گفت: پس از جنگ ۴۰روزه و بحران ایجادشده در حوزه نفت و گاز بخشی از کشورها بهسمت زغالسنگ حرکت کردند. البته این بحران در مقطعی رخ داد که زمستان روبهپایان بود و مصرف زغالسنگ نیز در مسیر کاهش فصلی قرار داشت بنابراین اثر آن در آن مقطع محدودتر بود. وی افزود: اکنون با نزدیکشدن بهفصل پاییز و زمستان کشورهای بیشتری باید برای تامین انرژی خود تصمیمگیری کنند و همینموضوع تقاضا برای زغالسنگ را افزایش داده است. درنتیجه قیمت زغالسنگ نسبتبه سال گذشته بهطور متوسط حدود ۲۰تا۳۵درصد افزایش یافته است. دبیر انجمن زغالسنگ تاکید کرد: اگر بحران در خلیجفارس گسترش پیدا کند و صادرات نفت و گاز کاهش یابد فشار تقاضا بر بازار زغالسنگ بیشتر خواهد شد و احتمال افزایش بیشتر قیمت این محصول وجود دارد.
امکان افزایش سریعتر تولید زغالسنگ
دبیر انجمن زغالسنگ گفت: یکی دیگر از مزیتهای زغالسنگ این است که امکان افزایش تولید آن نسبتا بالاست زیرا بسیاری از معادن در دنیا با تمام ظرفیت فعالیت نمیکنند و درصورت افزایش تقاضا میتوان تولید را بالا برد.
وی افزود: درحالحاضر سالانه حدود ۸میلیاردتن زغالسنگ در جهان مصرف میشود. درمقابل مصرف ایران بسیار ناچیز است و حدود سه تا چهارمیلیون تن در سال برآورد میشود که بخش عمده آن نیز در صنعت فولاد و برخی صنایع دیگر مصرف میشود.
صمدی ادامه داد: برای مقایسه ترکیه سالانه حدود ۱۱۰میلیونتن زغالسنگ مصرف میکند که نشان میدهد سهم ایران از مصرف جهانی این سوخت بسیار محدود است.
تجربه جهش ۴برابری قیمت در جنگ روسیه و اوکراین
دبیر انجمن زغالسنگ با اشاره بهتجربه سالهای گذشته گفت: هر بحرانی در حوزه نفت و گاز میتواند مستقیما بر قیمت زغالسنگ اثر بگذارد. نمونه روشن آن آغاز جنگ روسیه و اوکراین بود؛ زمانی که با کاهش ناگهانی عرضه گاز روسیه و تشدید کمبود گاز قیمت زغالسنگ بهشدت افزایش یافت. وی افزود: در آن مقطع قیمت زغالسنگ از حدود ۱۰۰دلار در هر تن بهنزدیک ۴۰۰دلار رسید. البته در شرایط فعلی هنوز افزایش قیمت بهشدت آن دوره نبوده اما اثر بحران انرژی بر بازار زغالسنگ کاملا محسوس است.
سهم ایران از موج جدید زغالسنگ محدود است
دبیر انجمن زغالسنگ درباره جایگاه ایران گفت: تولید زغالسنگ در ایران پایین است و اگرچه صادرات نیز وجود دارد حجم آن قابلتوجه نیست. بههمیندلیل افزایش اخیر قیمت جهانی و رشد مصرف زغالسنگ تاثیر بزرگی بر صادرات ایران نداشته است.
وی افزود: علاوه بر محدودیت تولید بستهبودن برخی مرزها و مبادی صادراتی بهدلیل شرایط اخیر نیز باعث شده امکان استفاده ایران از رشد تقاضای جهانی زغالسنگ محدودتر شود.
مزیت ذخیرهپذیری درمقایسه با گاز، قیمت پایینتر نسبتبه گاز و امکان افزایش سریعتر تولید باعث شده این سوخت جذاب باشد و نقش مهمی در تولید برق، فولاد و سیمان ایفا کند. اهمیت زغالسنگ در ایران تنها بهمصرف سوخت محدود نمیشود بلکه یکی از مهمترین کاربردهای آن در صنعت فولاد است. زغالسنگ ککشو پس از فرآوری و تبدیل بهکک، در تولید فولاد نقشی اساسی دارد. درواقع بدون دسترسی پایدار بهاین ماده بخش مهمی از زنجیره تولید فولاد با اختلال مواجه و از آنجا که فولاد ماده اولیه بسیاری از فعالیتهای عمرانی، خودروسازی، ماشینسازی، لوازم خانگی و زیرساختی است میتوان گفت همچنان جایگاه زغالسنگ بهطور غیرمستقیم با بخش بزرگی از اقتصاد صنعتی جهان گره خورده اما بهرهگیری موثر از ظرفیت زغالسنگ نیازمند سیاستگذاری دقیق، سرمایهگذاری در اکتشاف و استخراج، نوسازی تجهیزات، ارتقای ایمنی معادن و توسعه فناوریهای فرآوری و مهمتر از همه تطبیق صنایع پایه با زغالسنگ است.
